modelvergelijk Ural M72 1940-1956

 
Het napluizen van de juiste volgorde van de verschillende modellen uit de voormalige Sovjet Unie is een ondoenlijke zaak. Maar we proberen toch wat overzicht te geven. Alle jaartallen zijn bij benadering en ook de modelnamen moeten met een korreltje zout worden genomen.

De omstandigheden waaronder de eerste motoren tussen 1941 en 1945 zijn ontstaan zijn nogal chaotisch. Dat kwam natuurlijk door de oorlogsomstandigheden en twee maal een verhuizing. Toen eenmaal besloten was om naar Irbit te gaan was dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. De eerste jaren ontbraken nog veel machines, die waren soms ergens anders terecht gekomen, en geschoold personeel was er amper. Gezonde mannen werden naar het front gestuurd waardoor er veel vrouwen in de fabriek stonden. Wat later is er een eigen technische opleiding opgezet waardoor het mogelijk werd beter en sneller te produceren. De productieaantallen die voorgeschreven werden zijn nooit gehaald. Door materiaalgebrek werd er veel geimproviseerd waardoor maar weinig motoren gelijk waren. Het is dus eigenlijk niet te zeggen hoe een originele M72 er nu uitzag en dat is aan de foto's wel te zien. De eerste verbeteringen kwamen pas na 1945.

Wat verder opvalt is het model van de zijspan. Er zijn er eigenlijk twee. Een met en een zonder (torsie)vering. Zij werden door elkaar gebruikt. Hier in het westen spreekt men van het eerste model (beugel over het spatbord) en het tweede model. Of dat klopt weet ik niet maar je ziet vroege motoren met latere zijspan en andersom. Ook op oude foto's.

Een motor een typenaam geven was iets dat in "Rusland" gewoon niet gedaan werd. Het is meer een projectnaam. Als er na aanvang van de jaren vijftig een ander (verbeterde) model kwam of een modelwijzinging dan werd dat niet meteen doorgevoerd. Vernieuwingen werden gewoon tijdens de productie ingevoerd nadat de magazijnvoorraad eerst opgemaakt was. Omdat veel onderdelen uitwisselbaar zijn is bijna geen enkele motor nog origineel. In al die jaren improviseren om alles rijdend te houden is er veel gesleuteld in het voormalige Oostblok.

We spreken meestal over Russische motoren maar dat klopt niet helemaal meer. De Dnepr werd in Kiev gebouwd en dat ligt in de OekraÔne. We onderscheiden voor het gemak maar de merken Ural (Irbit) en Dnepr (Kiev). De M-72 is strikt genomen dus geen Ural maar werd wel gebouwd in de fabriek waar later de Ural vandaan kwam. De merknamen Ural en Dnepr kwamen pas na 1954 in zwang omdat er toen pas aan particulieren werd geleverd. De M-72 werd dus zowel bij Ural als bij Dnepr geproduceerd. De eerste fabriek van de M-72 stond in Moscow vandaar dus de M. Anderen zeggen dat het gewoon "Motor" betekend. Nummer 72 komt na 71 en dat was het typenummer van de BMW R71 waar de M-72 een kopie van is. Aanvullingen en verbeteringen zijn welkom.
 
Foto 1.
De eerste uitvoering voor zover mij bekend. Duidelijk is het dichte spatbord en de horizontale beugel in het achterpatbord. Strak kapje op de plunjervering. Dit lijkt nog het meest op een relrechte BMW R71 kopie. Heeft ook een kleine schakelpook.
 
Foto 2.

Een afbeelding uit een Russisch motorboek uit 1941(?) met ondertitel M72. Is echter duidelijk een BMW R71. Het origineel. Strak kapje op de plunjervering.
 
Foto 3.

Plaatje van een spatbord van een BMW R71.
 
Foto 4.

Plaatjes uit een manual gedateerd 1954 maar waarschijnlijk gewoon een kopie van het originele manual uit 1941. Lijkt op een spatbord van de BMW maar wel in de Ural Manual.  Plaatje lijkt een kopie uit de manual van BMW uit 1939
 
Foto 5.

Plaatje uit een video van de overwinningsparade voor Lenin op het Rode Plein in Moskou gedateerd 1945. Duidelijk een afwijkend voorspatbord dat aan de voor/bovenkant plat is.
De beugel zit ook over het spatbord geklonken of met bouten vastgezet. Onderkant spatbord lijkt op die van de R71(?).
 
Foto 6.

Hetzelfde afwijkende voorspatbord dat aan de bovenkant plat is de beugel zit ook over het spatbord geklonken of met bouten vastgezet. Vroeg model zijspan.
 
foto 7.

Plaatje uit een manual. Ongedateerd voor zover ik weet. Voorspatbord is een strak model en de onderste beugel is geklonken. De onderste spatbordbeugel kan gebruikt worden als standaard om het voorwiel te verwisselen.  Strak bovendste kapje op de plunjervering.
Geen ingelaste framedriehoekjes achter.
 
Foto 8.

Plaatje uit de manual gedateerd op 1954. Voorspatbord is een recht, strak en rond model.
De bovendste beugel is geklonken en loopt over het spatbord. Onderste beugel kan gebruikt worden als standaard om het voorwiel te vewisselen. Strak kapje op de plunjervering.  Geen ingelaste framedriehoekjes achter.
 
Foto 9.

Eerste model zijspan met voorspatbord zoals omschreven bij foto 7. De bovendste beugel is geklonken en loopt binnen het spatbord.
 
Foto 10.

Zelfde model voorspatbord maar nu is de achterste spatbordsteun langer geworden en aan de onderste bout van de plunjevering vastgemaakt. Strak kapje op de plunjervering. Zwarte koplamp. Gelaste framedriehoekjes achter.
 
Foto 11.

Duidelijke plaat van het derde model voorspatbord met wielstandaard.
 
Foto 12.

Dezelfde achterspatbordsteun maar nu een hoog gemonteerd voorspatbord. Deze uitvoering heeft nog een losse beugel extra over het spatbord. Kapje met velsrand op de plunjervering.
Zwarte koplamp. Gelaste framedriehoekjes achter.
 
Foto 13.
Op deze tekening uit de manual van 1941 is het achterspatbord te zien met horizontale bevestiging
Kapje zonder velsrand op de plunjervering (nr.212).
Zonder gelaste framedriehoekjes achter.
Typeplaatje op het balhoofd (156).
Met vertikale framebuis.
 
Op deze tekening uit de manual van BMW R71, is het frame te zien zonder horizontale en vertikale extra buizen die later in de Ural kwamen. Geen gelaste framedriehoekjes achter. Typeplaatje op het balhoofd.
 
Foto 14.

Plaatje uit een vroege Ural manual maar is eigenlijk een kopie van de manual van BMW uit 1939. We kunnen dus gerust concluderen dat de eerste spatborden kopieŽn waren van de BMW modellen. Wanneer die beugel tussen de onderkant van de plunjer en het achterspatbord (foto 12) is gekomen is mij niet bekend.
 
Onderstaande foto's heb ik van het internet geplukt en zijn louter en alleen als referentie bedoelt voor diegene die een M72 aan het restaureren zijn of dat willen gaan doen. Eerste foto hieronder is een gerestaureerd model dat er behoorljk origineel uitziet. Alleen de badges op de tank zijn een aardige modernisering geloof ik. Goed te zien zijn beide BMW klonen spatborden en de tank lijkt iets kleiner. Ook de aluminium ringen (montageringen voor de veren in de voorvork) zijn nog niet van ijzer. Ook het luchtfilter en schakelpook (zonder hielstuk) zijn des BMW's. Intern is er natuurkij wel wat aangepast in de loop van de productie maar dat is niet op de foto's te zien.
 
 
Dit zijn zeer waarschijnlijk de eerste platen van een in Moskou gemaakte complete motorfiets. Hierop zijn toch wat leuke dingen te herkennen. Natuurlijk BMW kloon spatborden maar ook de accu die achter de linkervoet van de bestuurder zit. Wel opvallend is het tweede model zijspan. De vraag is dan: is het wel een tweede type? Of zijn beide modellen gelijk in gebruik geraakt.
 
 
 
 
 
 
Interessant is weer de combinatie van het eerste model zjspan maar nu met en vreemde platte voorspatbord. Helemaal onderaan de pagina staat een foto uit Korea met hetzelfde spatbord.
 
Diverse bronnen melden op internet dat dit de eerste partij motoren is die in Moskou zijn gemaakt. Zijn toch alweer twee typen spatborden te herkennen. Foto hieronder is van dezelfde parade.
 
 
 
 
Dit lijkt een gerestaureerd exemplaar alleen de biezen op het zijspan snap ik dan weer niet. Wel met het eerste (BMW) spatbord en canvas tas..
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hier zijn goed twee verschillende voorspatborden te zien. Het dichte BMW spatbord links en de eerste motor heeft er een met een flap onderaan. Dit moet een partij vroege zijn omdat helemaal links nog net het achterspatbord te zien is met de vroege beugels er op. Opvallend zijn ook de canvas of leren tassen. De stalen kwamen zeker later.
 
 
Bovenstaande staat in een museum, ik dacht in Moskou. Of dit een gerestaureerd model is weet ik niet.
 
 
De laatste series zijn in ieder geval te herkennen aan het hoog gemonteerde spatbord. In ieder geval hadden alle in Kiev geproduceerde M72's dit hoge spatbord. Zijn dus eigenlijk Dneprs. Gek is wel dat hier dan weer een vroege zijspan aan zit.
 
 
Twee foto's uit Korea (1950-1953) volgens de sites waar ik ze vond. Op de linker is goed te zien dat ze gebruik maakten van het eerste model zijspan met de beugel over het wiel. Wel een laag voorspatbord.

Dit conflikt zou de reden zijn geweest dat Rusland zijn hele productielijn in 1957 naar China verhuisde en daar de Chang-Jiang ging produceren.

Op de foto hieronder staat een erg vroege M72 met een zijspan van het tweede model. Lijkt mij eerder een foto uit Vietnam (1955-1975) maar ik kan mij vergissen.
 
 
 
Bens Bikes pages about the one and only (Ural) M72. This website is a fansite and is not in any way affiliated with the Ural and Dnepr Company. The names M72, Ural and Dnepr are only used for reference. This is a private, non-commercial homepage, not associated with Ural nor Dnepr. All other brand names or trademarks, or registered trademarks used in this site are the property of their respective holders. All information on this site only for personal and non-commercial use. You first have to ask permission to use something. We take no resposebility for non-correct information. If you find a picture that is yours, then please let us know and we will remove it. (c) 2017 Condorclub Holland and Bens Bikes.
 
This site is designed and made by Ben van Helden copyright on all pages