HOME Austria AustraliŽ Belgium China England Finland
France Germany Holland Italy Japan Norway Poland
Sweden Swiss TjechiŽ Russia S.Africa USA Links
Books Mystery Geschiedenis History      
 

De Geschiedenis van de Legerfiets

Dit is een beknopt overzicht van feiten en wetenswaardigheden die ik de laatste tijd bij elkaar heb gezocht. Ik pretendeer geen kenner te zijn, dus de lijst zal zeker niet compleet zijn. Maar er moet toch iemand eens beginnen alles op een rijtje te zetten. Meer informatie vind u in het landenoverzicht. Als u aanvullingen, verbeteringen of andere informatie heeft kunt u dat laten weten. Schrijf of email mij dan wordt alles op deze site verwerkt.

Ben van Helden.

1860
In de USA werden tijdens de burgeroorlog fietsen gebruikt voor de afvoer van gewonden.
1870
Voor het eerst werd er een verslag gemaakt over het gebruik van een fiets tijdens oorlogshandelingen. Dat was tijdens het Frans - Duitse conflict. R.Turne beschrijft hoe hij op de fiets ontsnapte uit Parijs
1875
In ItaliŽ gebruikten, de net opgerichte Bersaglieri, fietsen om berichten te bezorgen tijdens manoeuvres. De fietsen waren uitgerust met licht, geweer, munitie en rugzak.
1885
In Engeland werd dat jaar de eerste manoeuvres tussen met fietsen uitgeruste soldaten "Brighton Rifles" en de cavalerie gehouden. Dit waren de eerste fietstroepen die gebruikt werden om de vechten en te bewijzen dat het idee juist was.
1888
Het Engelse leger vormde in 1888 het 26 ste Middlesex Fiets vrijwilligers Geweer Corps. Dat was de eerste militaire groep uitsluitend bestaande uit fietsers. Deelnemers zorgde zelf voor hun fiets zodat de groep werd onderverdeeld naar soort fiets.
1890
Het Engelse leger testte een fiets met acht massieve banden om machine geweren, kleine kanonnen, ammunitie en ander spul te vervoeren. De constructie bleek te zwaar te zijn.
1891
Onafhankelijk van elkaar worden er in drie landen fietsbrigades opgericht, BelgiŽ, Amerika en Zwitserland.
De Zwitsers starten hun eerste bataljon maar de Belgische minister van defensie verbood officieren om een fiets te gebruiken.
In Connecticut wordt er een "Signal Corps bicycle unit" opgericht, die tijdens de zomer manoeuvres werd ingezet.
1892
Bicyclette Militaire: Peugeot introduceert een fiets voor het Franse leger. Het was een "Safety bicycle" met gekruist frame met spatborden, kettingkast, rem, gebogen zadelbuis en geveerd zadel.
1892
De Japanners gebruiken bij manoeuvres in Utsonomiya voor het eerst een fiets.
1892
Ook het Duitse leger begon in 1892 de fiets te gebruiken voor koeriersdiensten. In 1893 werd de ban verbroken die officieren verbood om op een fiets te zitten, zodat complete fietsbataljons mee gingen doen met de oefeningen.
1894
In de VS gebruikt de " Colorado Militia" boodschappers op de fiets gedurende de "Cripple Creek demonstraties". Dit was voor het eerst dat in de USA een fiets operationeel werd ingezet.

In Nederland begon in 1894 de militaire wieleropleiding. Militaire wielrijders werden vooral ingezet bij verkenning- en koerierdiensten

1896
U.S. 25th Infantry Bicycle Corps: Georganiseerd door Major General Nelson A. Miles. De groep bestond uitsluitend uit zwarte militairen onder commando van J.A.Moss. In 1887 leidde Moss 21 man, 41 dagen lang en 1900 mile, door een aantal staten. Regen en koude trotserend.
1899
Het eerste "echte" conflict waarin de fiets op grote schaal werd gebruikt was de Boerenoorlog in Zuid Afrika. Het Engelse leger begon ze te gebruiken in 1899. Ze waren bruikbaar om berichten rond te brengen en als vervoersmiddel voor verkenners. Ondanks dat de infanterie er niets van wilde weten was het toch zo succesvol dat de legers van BelgiŽ, China, ItaliŽ, Frankrijk, Zwitserland, Japan en Rusland fietsen in gebruik nam.
1900
Michael Pedersen ontwierp in 1900 een vouwfiets voor het Britse leger, uitgaande van zijn nu wel beroemde fietsontwerp. Het had 24 inch wielen, een laag frame zodat een soldaat beide voeten op de grond kon zetten terwijl hij in het zadel zat. Er zat ook een geweerrek gemonteerd. Was ook gedeeltelijk opvouwbaar en werd waarschijnlijk ook gebruikt in de "boerenoorlog" hoewel bewijzen daarvan niet aanwezig zijn. 
1905
In het Zwitserse leger werden de eerste special voor het leger gemaakte fietsen in gebruik genomen. Meer hierover is op deze site te lezen. Deze fiets bleef in gebruik tot 1988.
1906
Aggregaten om stroom op te wekken, aangedreven door een fiets, verschenen in Duitsland en Engeland. Ze werden gebruikt voor de stroomvoorziening van de telegraaf en produceerden 100 watt, genoeg om berichten 75 kilometer ver te kunnen verzenden.
1910
In Nederland ontwikkelde Fongers voor het leger een fiets. Of hij ooit in gebruik is genomen is mij niet bekend. Foto is van het VELORAMA in Nijmegen.
1909
Het Italiaanse leger gebruikte een door Bianchi gemaakte vouwfiets. In 1915 kwam er een verzwaarde uitvoering. Deze "zware" fiets had voor- en achtervering en ook het zadel was goed geveerd. De banden hadden een groot en grof profiel.

 

 

 

 

< Bianchi

1914
Tijdens de eerste wereldoorlog werden er veel fietsen gebruikt door alle partijen. Er werden er meer dan 6000 wielrijders gedood en nog eens 8000 gewond. De Fransen en de Belgen hadden samen meer dan 150.000 man op de fiets. De Engelsen ongeveer 100.000 en de Duitsers en de Turken samen 250.000. Tijdens het begin van de oorlog gebruikten de Fransen en de Duitsers fiets infanterie in Frankrijk en BelgiŽ. De Belgen vormde commando groepen met fietsen die een aantal roemrijke overwinningen op hun naam wisten te zetten achter de linies van de vijand te penetreren. Toen de oorlog vastliep in de loopgraven werden de fietsen hoofdzakelijk gebruikt voor het rondbrengen van berichten. Toen de Amerikanen in 1917 op het strijdtoneel verschenen namen ze 29.000 fietsen mee die hoofdzakelijk werden gebruikt voor communicatie doeleinden.

BSA vouwfiets1915

1916
Ook tijdens de Ierse opstand werd door het Engelse leger fietstroepen ingezet om het verzet te breken. Het Ierse republikeinse leger draaide de boel om en ging ook fietsen gebruiken om sabotage te plegen.
1927
China had ongeveer 200.000 soldaten op de fiets tijdens de opstand in Nanking Die werden gebruikt om de opstand neer te slaan.
1937
Japan gebruikt 50.000 man sterke fietsbataljons in de oorlog tegen China. 
1939
In 1910 bestonden er in Nederland  4 compagnieën met karabijn bewapende wielrijders. Het rijwiel bewees zijn nut en in 1939 had het Nederlandse leger de beschikking over twee regimenten wielrijders. 
1940
In 1939 gebruikten de Duitsers bij de invasie van Polen fietsen die werden getrokken met een touw achter een motorfiets. De Duitsers gebruikten deze manier veelvuldig bij het bevechten van Noorse verzetgroepen.

In Nederland had het korps wielrijders in 1940 de taak om ordonnans- beveiliging- en ook verkenning diensten te verrichten. Mei 40 waren er twee regimenten voorzien van fietsen beschikbaar. Dat was ongeveer 5000 man. Na 1945 werden de fiets korpsen niet meer opnieuw opgericht. In de rest van Europa werden de fietsen hoofdzakelijk achter de linies gebruikt door vooral de Duitsers en de Finnen. 

 

1941
Fietsen waren een belangrijke factor achter de snelle voortgang van de Japanse troepen die door MaleisiŽ doordrongen. Die divisies gebruikten meer dan 18000 fietsen.

Singapore was het doel. Ze versloegen het veel grotere Engelse leger op 15 februari 1941 door met ongeveer 20000 fietsers dwars door de jungle te fietsen en de Engelsen in de rug aan te vallen. Het grootste deel van die fietsen stond al in MaleisiŽ. Die had Japan verkocht aan de plaatselijke fietswinkels.

Canadese troepen gebruikten BSA vouwfiets bij de landing in NormandiŽ.

Ook de Japanse troepen hadden een vouwfiets met kleine wielen en een hoog stuur.

1950
In Vietnam gebruikten de troepen uit het Noorden de fiets om wapens en munitie door de linies en grenzen te vervoeren. De Viet Minh gebruikte al fietsen tegen de Fransen sinds 1950 en in 1954 toen zij de basis bij Dien Bien Phu veroverde. De fiets die zij gebruikten werd in Noord Vietnam gemaakt en was een kopie van de Franse Peugeot. Hoewel er ook een paar vrachtwagens werden gebruikt werd het 50.000 man sterke leger bevoorraad door 2000.000 fietsen.

 

1993
In 1993 werd in Zwitserland een nieuw model fiets ingevoerd nadat het oudere type meer dan 80 jaar dienst had gedaan. De Zwitsers hadden toen nog meer dan 50000 man op de fiets.

In 1993 deed het Amerikaanse leger uitgebreide experimenten met verschillende fietsen.

2003
Zwitserland neemt het besluit om de legerfietsen op te doeken, niet meer van deze tijd. Er was een volksstemming voor nodig om dit plan met een nipte meerderheid door te drukken. Wonderlijk is het dat in dat zelfde jaar het Amerikaanse leger weer studies deed naar het invoeren van fietsen.